| Organizacja stanowiska komputerowego |
|
Aby komputer nie był przyczyną powstawania nowych schorzeń należy od najmłodszych lat kształtować prawidłowe nawyki w pracy z tym narzędziem. Każdy powinien wiedzieć, jak należy zorganizować własne stanowisko komputerowe w domu i szkole oraz zdawać sobie sprawę ze skutków wszelkich nieprawidłowości. Temat zdrowia przy komputerze w zasadzie nie istnieje. A przecież coraz częściej - na razie w formie sensacji - pojawiają się w światowej prasie doniesienia o procesach sądowych dotyczących odszkodowań z powodu chorobowych skutków wielogodzinnej pracy przy komputerze. W ostatnich latach pojawiła się nawet nowa jednostka chorobowa: zespół stresu komputerowego (w Stanach Zjednoczonych, Szwecji, Szwajcarii). Komputer towarzyszy nam w zasadzie już od najmłodszych lat. Tym baczniejszą więc uwagę należy zwracać na to, by będąc wspaniałym narzędziem pracy i zabawy nie szkodził. Jeżeli nie będziemy dbać o to, by dzieci przy komputerze siedziały na odpowiednim krześle, przy odpowiedniej ławce, w odpowiednim oświetleniu itp., to przyczynimy się do szybkiego wzrostu dorosłych inwalidów.
Praca przy komputerze, wykonywana codziennie dłużej niż 4 godziny, może być uciążliwa, gdyż:
• intensywna praca wzrokowa może powodować dolegliwości wzroku, bóle głowy, zmęczenie i znużenie, • długotrwałe unieruchomienie może być przyczyną dolegliwości pleców, barków, kręgosłupa, spłycenia oddechu, spowolnienia krążenia, zwłaszcza w obrębie nóg, • zła organizacja pracy, szybkie tempo, presja terminów, odosobnienie podczas pracy, złe oprogramowanie, brak wsparcia w trudnych sytuacjach, mogą powodować stres prowadzący do zmęczenia, znużenia, frustracji, wypalenia zawodowego.
Ergonomia - nauka o pracy, czyli dyscyplina naukowa zajmująca się dostosowaniem pracy do możliwości psychofizycznych człowieka. Ma na celu humanizowanie pracy poprzez taką organizację układu: człowiek - maszyna - warunki otoczenia, aby wykonywana ona była przy możliwie niskim koszcie biologicznym i najbardziej efektywnie, co uzyskuje się m.in. poprzez eliminację źródeł chorób zawodowych. Ergonomia jest nauką interdyscyplinarną. Korzysta z dorobku takich nauk lub dziedzin naukowych jak: psychologia pracy, socjologia pracy, fizjologia pracy, higiena, medycyna pracy, organizacja pracy, oraz nauk technicznych, np. materiałoznawstwa, budowy maszyn.
Praca przy komputerze, wykonywana codziennie dłużej niż 4 godziny, może być uciążliwa, gdyż: • intensywna praca wzrokowa może powodować dolegliwości wzroku, bóle głowy, zmęczenie i znużenie, • długotrwałe unieruchomienie może być przyczyną dolegliwości pleców, barków, kręgosłupa, spłycenia oddechu, spowolnienia krążenia, zwłaszcza w obrębie nóg, • zła organizacja pracy, szybkie tempo, presja terminów, odosobnienie podczas pracy, złe oprogramowanie, brak wsparcia w trudnych sytuacjach, mogą powodować stres prowadzący do zmęczenia, znużenia, frustracji, wypalenia zawodowego.
Główne problemy zdrowotne to: • Zespół Cieśni Nadgarstka - jego objawy to przewlekły ból ramion, przedramion, przegubów dłoni występowanie drętwienia palców wskazujących, które narastająco obejmuje barki. Dochodzi do usztywnienia mięśni pleców, karku i rąk. Pogarszająca się sprawność kończyn górnych oraz zakres ruchów i słabnąca siła chwytu palców. • Podrażnienia skóry i alergie - wywołuje je kontakt skóry z dodatnio naładowanymi cząstkami kurzu odpychanymi przez monitory oraz wypychanymi z jednostek centralnych komputerów przez ich wentylatory. • Podrażnienia błony śluzowej - podrażnienia śluzówek oczu, nosa, krtani wywoływane przez reakcję organizmu na zbyt duże stężenie ozonu w powietrzu • Narażenie narządu wzroku - po długotrwałej pracy, pojawia się łzawienie i przekrwienie oczu, zaczerwienione spojówki, uczucie pieczenia i szczypania, objawy zaburzenia widzenia, wrażenie suchych oczu oraz bóle głowy senność, apatię. Większość też podaje objawy zaburzenia widzenia oraz wrażenie suchych oczu. • Dolegliwości kręgosłupa i pleców - są to bóle kręgosłupa, pleców, dyskopatia, skurcze mięśni nóg oraz skrzywienie kręgosłupa.
Zjawiska zagrażające zdrowiu • Promieniowanie ekranu - promieniowanie ekranu jest powodem zachwiania równowagi między jonami dodatnimi a jonami ujemnymi w powietrzu, przez zwiększenie się ilości jonów ujemnych. Reakcją człowieka jest depresja, obniżenie ciśnienia krwi, obniżenie sprawności organizmu i ból głowy. Przeciwdziałamy tym zjawiskom przez umieszczanie w pomieszczeniu roślin ewentualnie jonizatorów (w odległości 1 do 2 m od stanowiska pracy). • Pole elektromagnetyczne - jest wytwarzane przez płynący prąd.Powoduje polaryzację napięcia elektrostatycznego pomiędzy człowiekiem a ekranem monitora. W jej rezultacie twarz operatora przyciąga naładowane cząsteczki kurzu w takim samym stopniu, co naładowany elektrycznie ekran. • Promieniowanie rentgenowskie -emisja promieniowania rentgenowskiego przez nowoczesne monitory została w ostatnich latach obniżoną i obecnie jest niższą od tła. • Pole elektrostatyczne - Promieniowanie to jest neutralizowanym przez działanie wody zawartej w powietrzu. Przy wilgotności powietrza 50 - 60% potencjał elektrostatyczny jest znacznie ograniczonym. Dlatego ważnym zagadnieniem jest wietrzenie pomieszczeń, zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy wilgotność może spadać do 30%. Najbardziej intensywne pole elektrostatyczne występuje przez pierwszy kwadrans od włączenia monitora. Zaleca się włączanie komputera kilka minut przed rozpoczęciem pracy • Promieniowanie jonizujące - w nowych monitorach jest filtrowane przez szkło ołowiowe. Samo szkło oraz warstwa antystatyczna redukuje niemal całkowicie pole elektryczne i ładunki statyczne ekranu. Konstrukcja odchylania i ekranowanie zamyka pole magnetyczne wewnątrz obudowy. • Ruch powietrza - zainstalowane wewnątrz komputera urządzenia wirujące (wentylatory) wymuszają ruch powietrza przenosząc pyłki, alergeny oraz zjonizowane powietrze wytworzone przez monitor. Wzrostowi natężenia zjonizowanego powietrza i pyłków w pomieszczeniu zapobiega wietrzenie pomieszczeń. • Szkodliwe gazy -razem z nagrzanym powietrzem z wnętrza komputera i monitora wydzielają się związki chemiczne. Są to gazy bezwonne, tlenki i furany. Są zaliczanymi do najgroźniejszych trucizn środowiska naturalnego oraz mają działanie rakotwórcze. Wydostają się z emulsji ognioodpornej, którą pokryte są obudowy nowych monitorów i jednostek centralnych i dlatego występują najczęściej w pomieszczeniu, do, którego został wstawiony nowo zakupiony sprzęt. Przeciwdziałamy tym zjawiskom przez dobre „wygrzanie” sprzętu w czasie kilku dni w często wietrzonym pomieszczeniu. Szkodliwe substancje w tym czasie ulatniają się.
Organizacja stanowiska komputerowego Ergonomiczne, wydzielone stanowisko komputerowe z przestrzenią na pracę bez komputera
Układ stanowiska komputerowego Wariantowe układy pulpitów umożliwiają zachowanie kąta obserwacji i położenia klawiatury względem przedramienia
• Miejsce pod biurkiem powinno być zajęte tylko przez nogi i ew. podnóżek, nie powinno tam być innych rzeczy. • W przypadku gdy stół nie posiada regulacji wysokości należy (na życzenie pracownika) wyposażyć stanowisko w podnóżek. • Biurko powinno mieć jasny, matowy kolor i zaokrąglone brzegi. • Istotne znaczenie mają dodatkowe urządzenia wspomagające pracę jak wysięgnik z podstawką na dokumenty umieszczany obok monitora, na wysokości oczu operatora i umożliwiający odczyt dokumentów bez odrywania wzroku od monitora.
Parametry siedziska Możliwość regulacji siedziska to jeden z ważniejszych elementów dobrego stanowiska pracy z komputerem
• Siedzisko powinno być stabilne, wyposażone w podstawę co najmniej pięciopodporową z kółkami jezdnymi, powinno mieć możliwość obrotu wokół osi pionowej o 360°. • Powinno posiadać regulację wysokości w zakresie min. 40÷50 cm, licząc od podłogi, regulację wysokości oparcia oraz regulację pochylenia oparcia w zakresie: 5° do przodu i 30° do tyłu. • Wyprofilowanie płyty siedziska i oparcia powinno być odpowiednie do naturalnego wygięcia kręgosłupa i odcinka udowego kończyn dolnych. • Mechanizmy regulacji powinny być łatwo dostępne i proste w obsłudze oraz tak usytuowane, aby regulację można było wykonywać w pozycji siedzącej.
Oświetlenie stanowiska Odpowiednie oświetlenie stanowiska zapewniają trzy źródła światła: • Oświetlenie dzienne (regulowane np. żaluzjami) • Oświetlenie ogólne pomieszczenia • Oświetlenie punktowe stanowiska
• Najkorzystniejszym jest oświetlenie w przedziale od 300 lux do 700 lux. Bardzo ważnym jest, aby na klawiaturze komputera średnie natężenie oświetlenia wynosiło 500 lux. • Z pola widzenia pracującego powinny być usunięte wszelkie źródła światła emitujące oświetlenie silniejsze od monitora.
Umiejscowienie monitora
• Górna krawędź monitora powinna znajdować się na wysokości oczu operatora (w pozycji siedzącej), lub niżej. • Monitor powinien znajdować się pomiędzy oprawami oświetleniowymi i stać bokiem do okien. • Nie ustawiamy monitora na tle okna, naprzeciw okna ani na tle innych jaskrawych obiektów. • Odległość między tyłem monitora a osobą pracującą obok powinna być większa niż 80 cm. • Odległość między sąsiednimi monitorami powinna być większa niż 60 cm. • Minimalna odległość ekranu od oczu wynosi 1,5 – 2 przekątne monitora.
Klawiatura • Klawiatura powinna być umieszczona na wysokości łokcia. • Odległość między klawiaturą a przednią krawędzią stołu nie powinna być mniejsza niż 10 cm. • Klawiatura powinna być usytuowaną w linii środkowej ciała operatora. • Ręce odczas pisania na klawiaturze powinny być swobodne
• Jeśli klawiatura jest wyżej wówczas powinno się stosować wsporniki nadgarstkowe do klawiatury. • W zachowaniu właściwej pozycji pracy mogą pomagać wyprofilowane tak, aby dłonie leżały na klawiaturze w sposób naturalny, klawiatury ergonomiczne.
Mysz • Cała dłoń od kciuka po końce palców powinna leżeć wygodnie na myszy. • Część myszki, na której leży ręka winna być wypukła, a przednia część musi być niższa od tylnej. • Osoby redagujące teksty oraz internauci winni kupować myszki z rolką przewijającą tekst. • Mysz powinna znajdować się w pobliżu klawiatury, tak aby po nią nie sięga na dalszą odległość
Oprogramowanie • Łatwość obsługi • Intuicyjny sposób poruszania się po aplikacji. • Najważniejsze i najczęściej używane funkcje są łatwo dostępne („są na wierzchu”) • Duże znaczenie ma odpowiednie nasycenie barwy i kontrastu. • Czarne pismo na jasnym tle działa na oczy najłagodniej. Z uwagi na różną długość fal świetlnych, kolorowe barwy niejednakowo załamują się na soczewce oka i oko musi się dostosowywać. Zalecane jest pisanie ciemnych liter na jasnym tle. • Należy dopasować rozmiar czcionki aby zapewnić odpowiedni poziom komfortu podczas przeglądania tekstu wyświetlanego na ekranie. • Zmiany kontrastu powodują szybkie zmęczenie się oczu. • Zapewnienie szkoleń z obsługi programu • Dostępność pomocy w razie kłopotów ze oprogramowaniem
Czynniki otoczenia Temperatura : • latem (20-24 °C) • zimą (18-22 °C)
Poziom hałasu: • poniżej 55dB
Pomieszczenie w którym pracujemy • Jest wskazanym, aby pomieszczenia posiadały klimatyzację. • Przy braku klimatyzacji pomieszczenia powinny być często, co 3 - 4 godziny wietrzone, zwłaszcza w okresie grzewczym. • W czasie wietrzenia należy unikać powstawania przeciągów. Ruch powietrza nie powinien przekraczać od 0,1 do 0,15 m/sek. • wilgotność powietrza w pomieszczeniu wynosząca powyżej 50% jest wilgotnością bardzo pożądaną, ponieważ zapobiega wytwarzaniu się nadmiernego natężenia pola elektrostatycznego w pobliżu komputera. • W okresie zimowym w pomieszczeniach z centralnym ogrzewaniem wilgotność spada do 30% i potencjał elektrostatyczny ekranu monitora może być szczególnie wysoki. Należy zadbać o zwiększenie wilgotności powietrza w pomieszczeniach zakładając odpowiednie parowniki. • Za pomocą żaluzji lub pionowych zasłon zapobiegamy nadmiernemu nagrzewaniu się pomieszczeń i urządzeń pod wpływem światła słonecznego, a jednocześnie eliminujemy olśnienia i odbicia pochodzące od jaskrawych płaszczyzn okien. • Na 1 stanowisko pracy przy monitorze ekranowym powinno przypadać 6 m2 powierzchni pokoju o wysokości najmniej 3,3 m. • Podłoga w pomieszczeniu z komputerami powinna być gładka, bez szczelin, pokryta wykładziną antyelektrostatyczną. • Stanowiska pracy muszą być tak usytuowane, aby zapewniały każdemu pracownikowi swobodny dostęp do stanowiska pracy.
Źródła: CIOP (http://www.ciop.pl/11221.html)
Poradnik komputerowy - eGospodarka (http://www.praca.egospodarka.pl/13972,Ergonomia-stanowiska-komputerowego,1,46,1.html)
CHIP.PL (http://klub.chip.pl/lipka/praktyczne/zdrowie.htm) (http://www.chip.pl/archiwum/sub/article_29559.html)
Monitory.mastiff (http://www.monitory.mastiff.pl/faq.php?ID=33)
ErgoTest (http://www.ergotest.pl/zdrowieMozeszZostacKaleka.php)
Wikipedia (http://pl.wikipedia.org/wiki/Ergonomia)
|
Bezpieczeństwo i Higiena Pracy
